O Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha

Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, powołane do życia z inicjatywy Andrzeja Wajdy i otwarte w 1994 roku jako Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, przez dziesięć lat stanowiło oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, będąc zarazem miejscem aktywnej działalności Fundacji Kyoto – Kraków im. Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz. 11 lipca 2002 roku Muzeum Manggha odwiedzili cesarz Japonii Akihito i cesarzowa Michiko, co było dla nas niezwykłym wyróżnieniem i wyrazem uznania dla roli naszej instytucji. W roku 2005, usamodzielnione decyzją Ministra Kultury, otrzymało status państwowej instytucji kultury, a od roku 2007 działa jako placówka muzealna. Zgodnie z ideą Fundatorów powstał w Krakowie „dom dla kolekcji sztuki japońskiej”, zgromadzonej głównie przez Feliksa Mangghę Jasieńskiego, a przechowywanej od 1920 roku w Muzeum Narodowym w Krakowie. (Zbiory Sztuki Dalekiego Wschodu Muzeum Narodowego w Krakowie zostały ostatecznie w 2009 roku przejęte w depozyt przez Muzeum Manggha).

Muzeum Manggha od chwili powstania łączy podstawowe funkcje muzealne z szeroką aktywnością żywego centrum kultury, propagującego wiedzę na temat Japonii i Dalekiego Wschodu. W praktyce poprzez połączenie obu funkcji ukształtował się nowy typ instytucji kultury, co do form i efektów zbieżny z rozumieniem roli współczesnego muzeum: instytucji dynamicznej, wprowadzającej nowe formy aktywności, wykraczające daleko poza gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie zbiorów. W nowoczesnym, przyjaznym budynku, zaprojektowanym przez wybitnego japońskiego architekta Aratę Isozakiego, działa muzeum nowego typu, stosujące nowe metody i formy działania. Jego głównym zadaniem jest upowszechnianie sztuki rozumianej możliwie interdyscyplinarnie.

Wykorzystując bogate doświadczenia i kontakty, podejmujemy wątki związane przede wszystkim ze sztuką, ale także z muzyką, teatrem, filmem, literaturą, filozofią, religią Japonii i Dalekiego Wschodu. Do tej pory prezentowaliśmy ponad 100 wystaw, zarówno tradycyjnej sztuki japońskiej, współczesnej grafiki, malarstwa, instalacji, jak i najnowszych japońskich technologii. Niezmiernie dużym zainteresowaniem cieszą się drzeworyty z kolekcji Feliksa Mangghi Jasieńskiego. Do takich wystaw należą Góra Fuji. Hokusai i Hiroshige, Utamaro. Inne spojrzenie, czy Skarbiec wiernych wasali.

W Muzeum Manggha badamy i prezentujemy wzajemne relacje kulturowe pomiędzy Polską i Japonią, Wschodem i Zachodem. W tym kontekście nie sposób nie wspomnieć o wystawienniczo-badawczym projekcie dotyczącym polskiego japonizmu, który prezentuje wpływy sztuki japońskiej na twórczość naszych artystów, jak Leon Wyczółkowski, Julian Fałat czy Anna Bilińska. Konsekwentnie popularyzujemy wiedzę na temat Japonii, działając we własnej siedzibie oraz prowadząc aktywność zewnętrzną w innych ośrodkach w Polsce. Docieramy do wielu grup odbiorców, proponując szeroką ofertę programową, zarówno na poziomie popularnym, jak i specjalistycznym, naukowym.

Prowadzimy wszechstronną działalność edukacyjną opartą o wypracowany przez nas oryginalny program. Niemal codzienne nasze muzeum odwiedzają grupy uczniów i studentów, które nie tylko zwiedzają bieżące wystawy, ale biorą też udział w dodatkowych zajęciach przygotowanych specjalnie dla nich. Trzeba też pamiętać o skierowanych do najmłodszych wystawach edukacyjnych, takich jak Japonia z tatami pod stopami oraz Wyprawa do świata samurajów, a także o rodzinnych spotkaniach towarzyszących innym wystawom. Okazjami, które niezmiennie przyciągają dużą liczbę gości, są wydarzenia cykliczne, często związane z japońskimi świętami. Można do nich zaliczyć zarówno comiesięczne Bajki i baśnie japońskie, jak i organizowany co roku japoński dzień dziecka Kodomo no hi.

Japoński dzień dziecka - na tarasie; fot. Andrzej Janikowski

Wszystkiego doskonale dopełniają występy, pokazy i warsztaty przeznaczone dla widzów w różnym wieku, które pozwalają w bardziej obrazowy i przystępny sposób zapoznać naszych gości z wieloma aspektami japońskiej kultury. Ceremonia parzenia herbaty, bonsai, suiseki, ikebana, to tylko niektóre z aspektów kultury Japonii, z którymi można mieć u nas bezpośredni kontakt. Od początku naszej działalności wielokrotnie mieliśmy też okazję oglądać różnorodne formy japońskich teatrów i wsłuchiwać się w rytmy japońskiej muzyki, wśród których style tradycyjne przeplatają się wciąż z formami współczesnymi. Akira Matsui, mistrz Tsuruga Wakasanojō XI (Żywy Skarb Narodowy Japonii), Atsushi Takenouchi, to tylko niektóre ze znamienitych nazwisk gości, których twórczość mieliśmy okazję podziwiać w naszym muzeum.

Ważną rolę w programie Muzeum Manggha odgrywa działalność naukowa, także o zasięgu międzynarodowym. Na odbywających się u nas wykładach i konferencjach mieliśmy przyjemność gościć wielu wybitnych twórców i uczonych z całego świata, w tym oczywiście z Japonii. Warto też podkreślić, iż niesłabnącym zainteresowaniem cieszą się połączone z projekcją filmową spotkania Akademii Kina Japońskiego.

Podczas spotkania z cyklu Akademia Kina Japońskiego; fot. Andrzej Janikowski

Muzeum Manggha prowadzi także bogatą działalność wydawniczą. Nasze publikacje mają przede wszystkim stanowić rzetelną informację z zakresu wielu różnorodnych wielu innych dziedzin, a elementem je łączącym jest właśnie nasze muzeum i jego przestrzeń, wraz z mającymi tu miejsce wystawami oraz wydarzeniami.

W Muzeum działa Archiwum Andrzeja Wajdy oraz Szkoła Języka Japońskiego pod patronatem Fundacji Japońskiej. W powstającym budynku Galerii Europa – Daleki Wschód, będącym w zamierzeniu integralną częścią Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, prezentowane będą szeroko pojęte sztuka, kultura i technika krajów Dalekiego Wschodu.

Występ Chóru Jedwabnego Szlaku; fot. Andrzej Janikowski

Wyjątkowy charakter placówki, nastawienie na sztukę i kulturę Japonii i Dalekiego Wschodu, wyznaczają jej zasięg: lokalny (Kraków i Małopolska), ogólnopolski (jedyna instytucja o tym profilu w Polsce), wreszcie – w szerokim sensie międzynarodowy, a nasza interdyscyplinarna działalność przejawia się na bardzo wielu płaszczyznach. 2011 roku Muzeum Manggha wraz z „Gazetą Wyborczą” poprowadziło akcję „Tsuru” (Żuraw), która miała na celu zarówno materialne, jak i symboliczne wsparcie dla Japonii dotkniętej trzęsieniem ziemi o niespotykanej dotąd sile i towarzyszącą mu falą tsunami. Do Japonii wysłaliśmy m.in. tysiące papierowych żurawi z origami, które były wyrazem solidarności, współczucia oraz podziwu dla mieszkańców Japonii.

Działalność Muzeum Manggha wyrasta z ducha wielkiego polskiego kolekcjonera i znawcy sztuki Feliksa Jasieńskiego, patrona instytucji. Ma ona być zgodna z jego głębokim i wciąż aktualnym rozumieniem społecznej roli sztuki, która służy szerokiemu odbiorcy, kształtuje i wychowuje, jest łatwo dostępna i szeroko znana, a nie ukryta w magazynach. Muzeum Manggha – instytucja założona przez Andrzeja Wajdę – realizuje też w praktyce wizję swojego Fundatora: wizję miejsca, w którym Polska spotyka się z Japonią, a bogata japońska tradycja jest prezentowana obok najnowszych osiągnięć techniki; wizję miejsca otwartego i przyjaznego dla wszystkich, którzy tu trafią.